Sam Baker, schoonheid van eenvoud in optima forma!

Follow Gillespy on Twitter BBfacebook

gezien & gehoord in: Lantaren Venster Rotterdam
artiest: Sam Baker w/ Chip Dolan & Carrie Elkin
datum: vrijdag 20 september 2013
review & filmpjes & foto’s: Giel van der Hoeven
voor: The Blues Alone?
foto’s: Giel & Jeff G ©


[© sambakermusic.com]

Het levensverhaal van singer-songwriter Sam Baker moge genoegzaam bekend zijn voor hen die hem al jaren op de voet volgen. Het is op de kop af vier jaar geleden dat wij deze sympathieke Texaan voor het eerst live zagen optreden in Paradiso Amsterdam. Alwaar we destijds zelf konden ervaren dat hij ondanks zijn fysieke beperkingen - als gevolg van een bomaanslag tijdens een treinreis door Peru - erg veel indruk op ons wist te maken. Middels de CD trilogie Mercy (2006), Pretty World (2007) en Cotton (2009) waren we toen al voorbereid op een avondje gevoelige Americana songs. Maar de intensiteit waarmee er op die septemberavond in 2009 gespeeld werd was van een hevigheid die ik niet eerder bij andere live artiesten had meegemaakt. Schoonheid van de eenvoud in optima forma!


[Sam & Carrie ©Jeff G]

Een vorm van erkenning kreeg Sam Baker direct een dag later al, door zijn tv-debuut te mogen maken in VPRO’s Vrije Geluiden. Toen nog begeleid op viool en met tweede stem door Tim Lorsch. Een doorbraak bij een groter publiek bleek slechts een kwestie van tijd te gaan worden maar op het gebied van CD-releases werd het toch betrekkelijk stil rondom deze moderne troubadour met zijn akoestische gitaar. Gelukkig deed Sam Baker vorig jaar ons land wederom aan voor toch weer een handje vol kleinschalige optredens. Hierbij kon hij ons, vlak voor zijn optreden in de Amsterdamse Amstelkerk, tijdens een interview op 14 september melden dat nieuw plaatwerk er wel degelijk aan zat te komen, gevolgd door ook weer een Europese tour direct na de zomer van 2013. Ironisch genoeg is de audio-opname van het Amstelkerk interview uit 2012 voortijdig verloren gegaan. Wat afgelopen vrijdag tijdens de ontmoeting met Sam de uitspraak deed ontlokken: “you and me are worldfamous about an interview… that’s never been published!” Maar gelukkig hebben wij de foto’s nog! Zie ook: Sam Baker at Amstelkerk 14-09-2012. Maar zijn beloftes heeft Baker in ieder geval wel trouw kunnen inlossen.


[Chip, Sam & Carrie]

Het onlangs verschenen vierde album Say Grace (2013) krijgt weer louter ophemelende kritieken en scoort hoog in de diverse Americana charts, online magazines en op de folkfora. Alwaar de échte liefhebbende kenners het kunnen weten. En ook de Europese SB tourkaravaan is weer langzaam op gang getrokken. Met dit keer behalve Sam Baker aan boord Chip Dolan (piano en accordeon) en zangeres, gitarist en klarinettist Carrie Elkin. Eindhoven en Amsterdam waren afgelopen week al aan de beurt maar wij kozen voor een complete culturele ervaring in LantarenVenster te Rotterdam waar de grote zaal met 290 zitplaatsen verre van uitverkocht was. In de week dat Say Grace in de top-10 terecht kwam van zowel iTunes als de Amazon Charts moet het thuisluister publiek de gang naar de live podia nog zien te vinden. En wederom kregen die thuisblijvers ongelijk, al was het alleen al om maar liefst tien tracks van de nieuwe CD live te kunnen horen. Oké, van een aantal Say Grace tracks hadden we vorig jaar in de Amstelkerk ook al kennis kunnen nemen, toch was het weer bewonderenswaardig hoe Baker ze bijna onopvallend in de setlist wist in te passen. Ook de kwaliteit van zijn nieuwe songs zijn weer van een hoog niveau en ademen nog steeds die melancholische sfeer die de drie voorgangers ook kenmerken.


[signed album cover Say Grace]

De personele bezetting en instrumentatie mogen op het Say Grace album dan uitgebreid zijn, live moet Baker het nog steeds hebben van het minimalisme. Dat wil zeggen, de eveneens Texaanse folk/country zangeres Carrie Elkin is nu dus aan het duo Baker/Dolan toegevoegd, van een ritmesectie is live nog steeds geen spraken. Het trio doet het met akoestische gitaren, een piano, accordeon, klarinet en vooral met hun stemmen. Want dát blijft toch nog wel het meest bijzondere aan Sam Baker, zijn lijzige praatzing stem die doordrenkt lijkt van verdriet en pijn maar waarin ook een dosis berusting en cynisme te horen is. Persoonlijk vind ik het jammer dat live de viool en mondharmonica niet meer worden gehanteerd, maar nieuwkomer Carrie Elkin maakt veel goed. Haar gevoelige harmony voice en tweede stem zangpartijen zijn een prachtige aanvulling op Sam zijn stem en geven hem tevens ruimte om meer ontspannen te kunnen performen. Dat geld eveneens voor haar gitaarwerk, het instrument dat ze samen met de klarinet (“ik speel die pas vijf weken”) ook als begeleiding bespeelt. In combinatie met Chip Dolan achter de elektrische piano en afwisselend op accordeon klinkt het geheel bijzonder spontaan maar nog steeds intiem.


[spontaan en intiem]

Op de vraag hoe lang Baker de traumatische ervaring van de aanslag in Peru nog met zich mee zou dragen in zijn songs tijdens optredens antwoordde hij me vorig jaar in de Amstelkerk: “waarschijnlijk tot mijn dood, temeer omdat ik voor het leven getekend ben en mijn songs ook een therapeutische werking voor me hebben”. De tijd heelt misschien niet zijn wonden maar dat Baker die ervaringen meer en meer achter zich laat is wel duidelijk. De ijzingwekkende tranentrekkers Steel en Broken Fingers worden live nog zelden gespeeld en zijn huidige teksten zijn veelal vanuit de tweede of derde persoon geschreven. Het zijn weer vertellingen over bizarre belevenissen met steeds een opmerkelijke symboliek, onalledaags en vreemdsoortig maar toch ook weer zó herkenbaar. Door die teksten en zijn hartverscheurende composities plengt er tijdens de optredens van Sam Baker nog steeds een traan in je ooghoek, die er gedurende alle songs zal blijven twinkelen. Zoals gezegd, tranen van pijn en droefenis maar ook vreugdetranen, met vooral veel dankbaarheid. Bovendien is Baker in zijn aan- en afkondigingen een onvervalste droogkomiek die in de giebelende Elkin nu ook de juiste sparringpartner lijkt te hebben gevonden.


[Chip Dolan op accordeon]

Of het nu gaat over songteksten die Baker - door zijn vergeetachtigheid - soms spontaan ter plekken verzint of over de vraag waarom er nog geen gitaar bestaat die zichzelf kan stemmen (terwijl er al wel technieken bestaan waarbij hersengegevens worden vastgelegd)… het levert steeds weer een hilarische interactie op met de zangeres waarbij ook Chip Dolan er soms nog een schepje bovenop doet. Dat neemt zelfs absurde vormen aan als Sam aankondigt om Iron Butterfly’s In-A-Gadda-Da-Vida te gaan spelen of wanneer hij in de draaibeweging van een microfoon die Carrie hem helpt te prepareren een bezeten Linda Blair in The Exorcist ziet. Het zijn slechts details die bijdragen aan een onderhoudende show die dus zeker niet alleen maar zwaarmoedig is. Van de oude songs maken Slots, Waves, Orphan en in de toegift Pretty World weer veel (twinkelende) indruk. In de eerste set horen we ook Migrants, de song blijkt geïnspireerd door Woody Guthrie’s Deportees, over een gecrasht vliegtuig in de Los Gatos Canyon met migrerende Mexicaanse landarbeiders in 1948.


[The Exorcist microphone]

Ditch zou een nummer van Steve Earle kunnen zijn, zoals er in Baker’s nieuwe repertoire meer bewonderenswaardige vergelijkingen opdoemen van master songwriters van country en folk zoals Guy Clark en Townes Van Zandt, waarvan hij in het verleden ook al meer werk leende. In The Tattooed Woman (en het instrumentale Interlude) maakt hij nu gebruik van een Frans middeleeuws volksmelodietje, daterend uit de zeventiende eeuw. Sam leerde die melodie al als kind in de Presbyteriaanse kerk in zijn geboorteplaats Itasca Texas. En de slotsong Go in Peace is geïnspireerd door een hymne van Baptist Robert Robinson (1732-1790). Isn’t Love Great op de CD als een breekbare versie in mineur met alleen akoestische gitaar, percussie en trompet wordt live vertolkt op piano, gitaar en klarinet, minstens zo delicaat. Vrolijke noten horen we in Button By Button, Feast, Things Change en de meezinger Truale. Bij die laatste vat Sam spontaan het idee op om deze song van het album Mercy off-stage te spelen, dus zonder versterking van vocalen en instrumenten. Hij belandt hierbij bijna op schoot van enkele aanwezigen op de voorste rij, hoe intiem wil je het hebben?


[fun off-stage in Truale]

In mijn beleving is Sam Baker (59) de meest overtuigende en intieme Americana artiest van deze tijd. Misschien niet zo begaafd en virtuoos als befaamde generatiegenoten maar ondanks (of misschien wel dankzij) zijn beperkingen oorspronkelijk en bijzonder creatief als muzikant-dichter en componist. Bovendien is hij sympathiek en benaderbaar (na iedere show staat hij iedereen geduldig te woord). Een unieke en dankbare liefhebber onder de liefhebbers, overgeleverd aan de genade van andermans droom.

Zie ook: Sam Baker at Amstelkerk 14-09-2012
Lees ook: Sam Baker - Paradiso A’dam 19-09-2009


SETLIST 20-09-13
1. Palestine
2. White Heat
3. Road Crew
4. Cotton
5. Button By Button (Zip)
6. Migrants
7. Odessa
8. Say Grace
9. Ditch

1. Feast
2. Say Grace
3. Slots (Jacobs Ladder)
4. The Tattooed Woman
5. Isn’t Love Great
6. Waves
7. Orphan
8. Truale
9. Go in Peace

10. Things Change
11. Pretty World

Reageren is niet mogelijk.